Kiedy jechać do kanionu Studlagil po turkusową wodę
Bazalt jest tu w każdym miesiącu, ale woda pod nim nie zawsze jest niebieska. Kolor rzeki zależy od zbiornika daleko w górze jej biegu i w większości lat gdzieś w okolicach sierpnia zmienia się z niebieskozielonego na mętnie szary. Poniżej wyjaśniamy dlaczego, a potem idziemy miesiąc po miesiącu, żeby łatwiej było zważyć szanse na niebieską wodę wobec długości dnia i kalendarza rejsów.
Dlaczego kolor w ogóle się zmienia
Kanion Stuðlagil, pisany Studlagil, gdy pominie się islandzkie ð, wyżłobiła Jökulsá á Dal, lodowcowa rzeka, którą miejscowi nazywają krótko Jökla. Jej woda spływa z północnej strony Vatnajökull gęsta od drobnego mułu, dlatego rzeki lodowcowe wyglądają zwykle mlecznie. Powyżej kanionu zapory elektrowni wodnej Kárahnjúkar zatrzymują większość tej wody w zbiorniku Hálslón i kierują ją na wschód, w stronę Lagarfljót, gdzie produkuje się z niej prąd. Skoro większość lodowcowego przepływu zostaje odebrana, rzeka, która wciąż płynie przez wąwóz, jest mniejsza i dużo czystsza. W słoneczny dzień ten ograniczony nurt wygląda na tle ciemnych kolumn na niebieskozielony i taki kolor widać na zdjęciach w ofertach.
Późnoletnia zmiana na szary
Hálslón napełnia się przez całe letnie topnienie. W większości lat osiąga maksimum mniej więcej od sierpnia, a nadmiar przelewa się przez zaporę do starego koryta. Ten przelew to surowa woda lodowcowa, więc kanion wypełnia mulisty, szarobrązowy nurt, a rzeka wyraźnie przybiera. Błękit wraca dopiero wtedy, gdy przelew ustaje, czyli zwykle głęboko jesienią. Początek przesuwa się z roku na rok razem z topnieniem lodowca, więc wiosną nikt nie powie, jak będzie wyglądać woda konkretnego dnia pod koniec sierpnia.
Organizatorzy sami to przyznają. Zarówno wędrówka w małej grupie Tanni Travel, jak i prywatna wycieczka Marina Travel uprzedzają w ofertach, że rzeka bywa od turkusowej po szarą, zależnie od pory roku i stanu wody. Jaskrawoniebieskie zdjęcie w ofercie traktuj jako dobry dzień, który komuś udało się uchwycić, a nie jako obietnicę na twój.
Kolumny wyglądają tak samo w każdym miesiącu. Nawet nad szarą wodą wąwóz otaczają bazaltowe ściany wysokie do około 30 m i to z nich kanion słynie. Jak powstał kanion opowiada, dlaczego rzeka płynęła przez niego szara i wysoka, dopóki nie zbudowano zapory.
Miesiąc po miesiącu w kanionie
Tabela podsumowuje typowy przebieg roku. Traktuj każdy wiersz jako szanse, a nie prognozę.
| Miesiąc | Rzeka zwykle | Długość dnia | Wycieczki z portu |
|---|---|---|---|
| Maj | W większości lat czystszy nurt | Długi i coraz dłuższy | Mniej więcej początek sezonu rejsów |
| Czerwiec | W większości lat czystszy nurt | Najdłuższe dni w roku | Kursują |
| Lipiec | W większości lat czystszy nurt | Bardzo długi | Kursują |
| Sierpień | Często zaczyna się przelew i woda szarzeje | Długi, potem coraz krótszy | Kursują |
| Wrzesień | Często szara od przelewu | Szybko się skraca | Mniej więcej koniec sezonu rejsów |
| Od października do kwietnia | W większości lat znów czystsza, gdy przelew ustanie | Krótki | Przeważnie poza sezonem rejsów |
Czerwiec i lipiec łączą najpewniejsze szanse na niebieskozieloną wodę z najdłuższym światłem. Maj i wrzesień też wchodzą w grę, przy czym w maju woda częściej jest czysta, a we wrześniu częściej szara. Wycieczki z portu trzymają się kalendarza rejsów, który we wschodniej Islandii obejmuje mniej więcej okres od maja do września. Poza nim jeździsz na własną rękę, po drogach, które mogą być oblodzone, a zejście nad rzekę po wschodniej stronie nie jest zalecane, gdy ścieżka zamarznie.
Pogoda latem we wschodniej Islandii
Letnie maksima na wschodzie wynoszą około 10–16 °C, a słoneczna chwila potrafi w ciągu godziny ustąpić deszczowi, zanim słońce znów wyjdzie. Wiatr na otwartej krawędzi doliny sprawia zwykle, że jest chłodniej, niż pokazuje termometr. Światło też ma znaczenie dla koloru. W pełnym słońcu czysty nurt zwykle się jarzy, a pod grubą warstwą chmur ta sama woda wychodzi na zdjęciach ciemniejsza i bardziej zielona. W dniu postoju statku pogody nie wybierzesz, więc ubierz się na obie ewentualności. Nasz poradnik o pakowaniu omawia kolejne warstwy.
O której porze docierasz na miejsce
Gdy przypływasz statkiem, zegar w dużej mierze ustawiono za ciebie. Wycieczki wyjeżdżają z Seyðisfjörður rano (Saga Travel około 9:00, prywatne auto Marina Travel około 8:30), a droga przez przełęcz i przez Egilsstaðir do Jökuldalur zjada sporą część dnia. BusTravel Iceland szacuje, że sama jazda zajmuje około 3 godzin z jego pięciogodzinnego dnia. Autokary i minibusy są więc w kanionie od późnego przedpołudnia do południa. Słońce stoi wtedy wysoko, a większość grup przyjeżdża mniej więcej w tym samym czasie.
Własny samochód otwiera brzegi dnia. W czerwcu i lipcu jasno jest do późnego wieczora, więc na parkingi można dotrzeć wcześnie albo późno, gdy grupy zorganizowane w większości już odjechały, a słońce wisi nisko nad doliną. Poradnik dla zmotoryzowanych opisuje drogę 923 i miejsca do parkowania.
Z jakim wyprzedzeniem rezerwować
Miejsca na dni postoju statków wyprzedają się według kalendarza rejsów, a nie pogody, więc rezerwuj, gdy tylko znasz swój dzień w porcie. Viator podaje, że prywatną wycieczkę Marina Travel rezerwuje się średnio około 44 dni wcześniej, a wędrówki Tanni Travel przyjmują najwyżej 15 osób. Każdą z sześciu głównych wycieczek opisanych na tej stronie można bezpłatnie odwołać do dnia przed wyjazdem, a oba serwisy pozwalają zarezerwować teraz i zapłacić później, więc wczesna rezerwacja niewiele kosztuje, jeśli plany się zmienią. Ile kosztuje wycieczka do kanionu Studlagil zestawia ceny obok siebie.
Własne auto i własne tempo
Kierowca Marina Travel czeka na twoją grupę w porcie i zostawia wam mniej więcej 2 godziny na przejście oznakowanych szlaków i punktów widokowych kanionu we własnym tempie, od ~1045 € za całą grupę. Rjúkandi dochodzi, jeśli czas pozwala. Wycieczkę rezerwuje się średnio około sześciu tygodni wcześniej.
Jeśli twój termin wypada w szarych tygodniach
Postój w porcie pod koniec sierpnia albo we wrześniu to nadal dobry dzień w kanionie, tylko inny. Wybierz wycieczkę ze względu na kolumny i spacer, a nie na wodę. Na wschodnim brzegu obie wędrówki Tanni Travel schodzą aż nad rzekę; na zachodnim patrzysz na nią z góry, z platform widokowych. Podczas przelewu rzeka jest wyższa i szybsza, więc na dole trzymaj się z dala od linii wody. Nasz poradnik o wędrówce wschodnim lub zachodnim brzegiem porównuje oba brzegi, a wodospady po drodze wyglądają podobnie w każdym miesiącu. Dzień z szarą wodą dobrze jest też zakończyć w gorącej wodzie i właśnie o to chodzi w połączeniu kanionu z Vök Baths.
Maskonury mają własny kalendarz. Gniazdują w Borgarfjörður eystri mniej więcej od połowy kwietnia do połowy sierpnia, więc postój na początku sezonu pozwala zestawić kanion w jego czystszym nurcie z ptakami. Wycieczka BusTravel Iceland do maskonurów i Gufufoss, od ~199 €, zapewnia ptaki, z tym haczykiem, że całkowicie pomija Stuðlagil, a mniej więcej po połowie sierpnia maskonurów już nie ma. Inne jednodniowe wycieczki po wschodniej Islandii porównują ją z dniem w kanionie.